बच्चा धेरै रुन्छ
भने के गर्ने?
कारण पत्ता लगाउनुस् र सही उपाय अपनाउनुस् — नयाँ आमाबाबाको लागि सम्पूर्ण guide
बच्चा रुन्छ भने के गर्ने?
पहिले कारण पत्ता लगाउनुस् — भोक लागेको, ग्यास भएको, डायपर भिजेको, वा थकान। बच्चालाई काखमा लिएर हल्लाउनुस्, दूध खुवाउनुस्, र पेट मालिस गर्नुस्। यदि बच्चा ३ घण्टाभन्दा बढी रोकिएन भने वा ज्वरो छ भने तुरुन्त डाक्टरकहाँ जानुस्।
नवजात शिशुको रुवाइ सुन्दा नयाँ आमाबाबा हैरान हुनु स्वाभाविक हो। "के भयो मेरो बच्चालाई?" — यो प्रश्न हरेक आमाबाबाले सोध्छन्। तर सत्य के हो भने — रुनु नै बच्चाको एकमात्र संवाद माध्यम हो।
नवजात शिशुले बोल्न सक्दैन। भोक लाग्दा, दुख्दा, थाक्दा, वा केही असहज भयो भने — रुनु नै उसको भाषा हो। यस लेखमा हामी बच्चाको रुवाइका कारण, कसरी पत्ता लगाउने, र के गर्ने — सब कुरा सरल नेपालीमा बताउँछौं।
बच्चा रुनुका ८ मुख्य कारण
रुवाइको किसिम हेरेर कारण थाहा पाउनुस्
बच्चाको रुवाइको तरिका हेरेर कारण अनुमान गर्न सकिन्छ:
| रुवाइको तरिका | सम्भावित कारण | के गर्ने? |
|---|---|---|
| बिस्तारै सुरु, बढ्दो | भोक लागेको | दूध खुवाउनुस् |
| अचानक तीव्र, लामो | ग्यास / पेट दुखाइ | Burp गराउनुस्, पेट मालिस |
| काखमा लिएपछि रोकिन्छ | एक्लो महसुस | काखमा लिनुस्, Skin-to-skin |
| रात्री बढी, दिन कम | Colic / ग्यास | Colic drops, मालिस |
| दूध खाँदाखाँदै रुन्छ | कानको infection / दुखाइ | Doctor हेर्नुस् |
| चिच्याउने रुवाइ, रोकिँदैन | तीव्र दुखाइ / Emergency | तुरुन्त डाक्टरकहाँ |
Colic भनेको के हो? — धेरैले सोध्ने प्रश्न
Colic भनेको — स्वस्थ बच्चाले हप्ताको ३ दिन, ३ घण्टाभन्दा बढी, ३ हप्तासम्म रुनु। कारण अझै पूर्ण रूपमा थाहा छैन, तर ग्यास, immature digestive system, र overstimulation मुख्य कारण मानिन्छ।
बच्चा शान्त पार्ने ९ उपाय
-
1
5 S Method — Harvey Karp को सिद्ध तरिका
Swaddle (कम्मलमा बेर्नुस्), Side/Stomach (छेउमा समाउनुस्), Shush (sshhh आवाज), Swing (हल्लाउनुस्), Suck (चुसाउनुस्) — यी पाँच एकसाथ गर्दा ९०% बच्चा शान्त हुन्छ।
-
2
Skin-to-Skin Contact
बच्चालाई आमाको छातीमा सुताउनुस् — बच्चाको heartbeat आमाको heartbeat सँग match हुन्छ र बच्चा शान्त हुन्छ। यसले oxytocin hormone पनि बढाउँछ।
-
3
पेट मालिस — Bicycle Leg Exercise
बच्चाको खुट्टा साइकल चलाउँझैं हल्लाउनुस् — यसले ग्यास निकाल्छ। नाभिबाट clockwise direction मा हल्का मालिस पनि गर्नुस्।
-
4
White Noise
पंखाको आवाज, पानी बग्ने आवाज, वा "shhh" आवाज बच्चालाई गर्भको वातावरण याद दिलाउँछ र शान्त पार्छ।
-
5
Burp गराउनुस्
दूध खुवाएपछि अनिवार्य burp गराउनुस्। काँधमा राखेर पिठ्यूँमा हल्का थप्थपाउनुस् — हावा निकाल्नुस्।
-
6
Warm Bath
मनासिब न्यानो पानीमा नुहाउनुस् — यसले बच्चाको मांसपेशी relax हुन्छ र ग्यास पनि निक्लन्छ। नुहाएपछि मालिस गर्नुस्।
-
7
Tummy Time
दिनमा २–३ पटक, ५ मिनेट बच्चालाई पेट तल राखेर खेलाउनुस् — यसले ग्यास निक्लन्छ र पेट को muscles बलियो हुन्छ।
-
8
आमाको खानपान हेर्नुस्
Breastfeeding गराउँदै हुनुहुन्छ भने — धेरै चिया/कफी, माछामासु, dairy, वा cabbage बच्चाको ग्यास बढाउन सक्छ। एकएक गरेर हेर्नुस्।
-
9
आफू शान्त रहनुस्
बच्चाले आमाबाबाको tension feel गर्छ। गहिरो सास लिनुस्, ५ मिनेट अर्कोले समाउनुस्, र आफूलाई break दिनुस्।
के नगर्नुस् — यी गल्तीहरू नगर्नुस्
- xबच्चालाई जोरले हल्लाउनुस् — Shaken Baby Syndrome खतरनाक हुन्छ
- xरुँदैछ भनेर formula milk दिनुस् — Breastfed baby लाई confusion हुन्छ
- xघरेलु remedies बिना डाक्टरको सल्लाह — gripe water, honey नवजातलाई दिनु बर्जित
- xरुन नदिन pacifier अत्यधिक use गर्नुस् — nipple confusion हुन सक्छ
- xतनावमा बच्चा समाउनुस् — आफू शान्त भएपछि मात्र समाउनुस्
- xराति अँध्यारोमा डराएर बच्चालाई छोड्नुस् — always respond गर्नुस्
!यी अवस्थामा तुरुन्त डाक्टरकहाँ जानुस्
- !ज्वरो — ३ महिनाभन्दा कमको बच्चामा 38°C भन्दा माथि
- !चिच्याउने रुवाइ जुन रोकिँदैन — ३ घण्टाभन्दा बढी
- !दूध नखाएको, ६ घण्टाभन्दा बढी पिसाब नगरेको
- !रुवाइसँगै उल्टी, पातलो दिसा, वा रगत देखिनु
- !बच्चा निलो वा पहेँलो देखिनु
- !बच्चा असाधारण रूपमा सुस्त, कमजोर
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
सामान्यतः नवजात शिशु दिनमा १–३ घण्टा रुन्छ। जीवनको पहिलो ६–८ हप्तामा रुवाइ सबैभन्दा बढी हुन्छ, त्यसपछि बिस्तारै घट्छ। यदि ३ घण्टाभन्दा बढी रोकिएन भने Doctor हेर्नुस्।
यो बिल्कुल सामान्य हो। बच्चाको रुवाइले आमाबाबाको brain मा तनावको hormone बढ्छ। यी गर्नुस्:
- बच्चालाई safe ठाउँमा राखेर ५ मिनेट बाहिर जानुस्
- पति, आमा, वा कसैलाई help माग्नुस्
- गहिरो सास लिनुस् — "यो phase सकिन्छ" भन्नुस्
यदि तपाईंलाई बच्चालाई हानि गर्ने विचार आउँछ भने — तुरुन्त कसैलाई भन्नुस् वा 1166 मा call गर्नुस्।
रात्रीको बढी रुवाइका कारण:
- Colic — सामान्यतः साँझ र रात बढी हुन्छ
- Overtired — दिनमा कम सुतेको बच्चा
- Growth spurt — बढी भोक
- Day/night confusion — नवजातमा सामान्य
Breastfeeding establish भएपछि (करिब ४–६ हप्तापछि) Pacifier दिन सकिन्छ। यसले SIDS को risk पनि घटाउँछ भन्ने research छ। तर भोकाएको बच्चालाई pacifier दिएर delay नगर्नुस्।
WHO र अधिकांश Pediatricians ६ महिनाभन्दा कमको बच्चालाई Gripe water recommend गर्दैनन्। यसमा herbs र कहिलेकाहीं alcohol हुन सक्छ जुन नवजातको लागि safe छैन। डाक्टरको सल्लाह बिना नदिनुस्।